Lời tự nhận xét hay lời tự công kích? Cách tách hai thứ trong đầu
Không phải câu nào trong đầu chê ta cũng đáng tin. Bài viết gợi ý cách phân biệt nhận xét hữu ích với lời công kích, rồi viết lại câu đó cho công bằng hơn.
Bạn vừa nói hỏng một câu trong buổi họp, và trong đầu lập tức vang lên: "Lại thế nữa rồi, đúng là kém cỏi." Nhiều người coi đó là sự nghiêm khắc cần thiết, như thể nếu không tự chê thì mình sẽ lười đi, dễ dãi đi. Nhưng không phải câu nào của tiếng nói bên trong cũng cùng một loại. Có câu giúp ta tiến bộ, có câu chỉ làm ta mệt thêm. Hai loại câu nghe giống nhau nhưng khác nhau Có thể thử phân biệt như sau: - Nhận xét nói về một việc cụ thể: "Phần mở đầu của mình hơi dài, người nghe có vẻ mất tập trung." - Công kích nói về cả con người mình: "Mình vô dụng, chẳng làm nên trò trống gì." Nhận xét thường chỉ ra được chuyện gì đã xảy ra, và thường kéo theo một hướng đi tiếp, ví dụ lần sau rút gọn lại. Công kích thì chung chung, mang tính tuyệt đối với những từ như "luôn", "không bao giờ", "đúng là", và thường dừng ở cảm giác xấu hổ, không chỉ ra việc gì để làm. Ba câu hỏi nhỏ để thử Khi nghe một câu chê vang lên, bạn có thể dừng vài giây và tự hỏi: - Câu này nói về một việc cụ thể hay về cả con người mình? - Nó có chỉ ra được bước tiếp theo nào không? - Nếu một người mình quý vừa gặp chuyện tương tự, mình có nói với họ bằng giọng này không? Không cần trả lời hoàn hảo. Chỉ việc dừng lại để hỏi đã tạo ra một khoảng cách nhỏ giữa ta và câu nói đó. Ta nhận ra đó là một ý nghĩ đang xuất hiện, chưa chắc là sự thật về mình. Viết lại câu cho công bằng hơn Sau khi tách được hai loại, bạn có thể giữ phần có ích và bỏ phần chỉ để làm đau. Ví dụ: - "Mình đúng là hậu đậu" có thể thành "Mình…