Lo, giận, buồn, áy náy: mỗi cảm xúc khó chịu mang một thông điệp
Cảm xúc khó chịu không phải lúc nào cũng là “trục trặc”. Bài viết gợi ý cách hiểu vai trò thường gặp của lo lắng, giận, buồn và áy náy, cùng vài câu hỏi nhỏ để tự soi lại.
Nhiều người lớn lên với suy nghĩ rằng cảm xúc tốt là cảm xúc dễ chịu, còn lo lắng, giận dữ hay buồn bã là thứ cần dẹp càng nhanh càng tốt. Nhưng nhìn kỹ, những cảm xúc này thường mang theo thông tin về điều đang diễn ra trong và quanh ta. Chúng không phải lúc nào cũng chính xác, và cũng không có nghĩa là ta nên làm theo mọi thôi thúc của chúng. Tuy vậy, hiểu được chúng đang muốn nói gì có thể giúp ta bớt sợ chính mình. Mỗi cảm xúc một vai trò Dưới đây là những vai trò thường gặp. Đây là cách nhìn mang tính gợi ý, không phải công thức đúng cho mọi người ở mọi hoàn cảnh. - Lo lắng: thường báo rằng có điều gì đó quan trọng với bạn đang chưa chắc chắn. Nó có thể thúc bạn chuẩn bị, kiểm tra lại, hỏi thêm thông tin. - Giận dữ: hay xuất hiện khi ta thấy điều gì đó bất công, bị xúc phạm hoặc ranh giới bị bước qua. Phía sau cơn giận đôi khi là một nhu cầu chưa được tôn trọng. - Buồn: thường đi cùng mất mát hoặc thất vọng. Nó làm ta chậm lại, cho ta lý do để nghỉ ngơi, tìm sự an ủi và nhìn lại điều mình trân trọng. - Áy náy: có thể cho thấy hành động của mình đang va vào giá trị mà mình coi trọng, và gợi ý ta xin lỗi hoặc sửa lại điều đã làm. - Ghen tị: đôi khi chỉ ra điều ta đang mong muốn mà chưa dám thừa nhận. Có ích không có nghĩa là luôn đúng Một điều quan trọng: cảm xúc là tín hiệu, không phải bản án. Cảm giác lo không đồng nghĩa với việc điều xấu chắc chắn sẽ xảy ra. Cơn giận không có nghĩa là người kia hoàn toàn sai. Có những lúc tín hiệu bị “báo động nhầm”, nhất là khi ta…