Áp lực hai mặt: khi nào căng thẳng là bàn đạp, khi nào thành gánh nặng
Không phải mọi căng thẳng đều có hại. Bài viết giúp bạn phân biệt áp lực thúc đẩy với áp lực kéo dài bào mòn sức khỏe, cùng vài cách nhận ra và điều chỉnh nhịp độ của mình.
Căng thẳng là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đối mặt với yêu cầu hoặc thử thách. Điều đó không có nghĩa là nó luôn có hại. Nhiều người nhận thấy một hạn chót gấp có thể khiến họ tập trung hơn, còn một giai đoạn đầy áp lực kéo dài lại khiến họ kiệt sức. Vì vậy, thay vì hỏi “căng thẳng có tốt không?”, có thể hữu ích hơn khi hỏi “căng thẳng này đang đưa mình đi đâu?” Hai loại căng thẳng thường gặp Các nhà nghiên cứu thường phân biệt căng thẳng tích cực (đôi khi gọi là eustress) và căng thẳng tiêu cực (distress). Ranh giới giữa hai loại không hoàn toàn rõ ràng, nhưng một số đặc điểm có thể giúp bạn nhận biết: - Thời gian: áp lực ngắn, có điểm kết thúc rõ ràng thường dễ chịu hơn áp lực mà bạn không biết khi nào sẽ dứt. - Mức kiểm soát: khi bạn thấy mình có thể làm điều gì đó để tiến lên, áp lực thường mang tính thúc đẩy hơn. - Cảm giác sau đó: khi việc đã xong, bạn thấy hài lòng, nhẹ nhõm hoặc học được điều gì đó. - Thời gian hồi phục: cơ thể và tâm trí có khoảng nghỉ giữa các giai đoạn bận rộn. Ngược lại, căng thẳng tiêu cực thường đi kèm cảm giác bị cuốn đi, lo lắng lặp đi lặp lại, mất ngủ kéo dài, cáu gắt hoặc muốn né tránh mọi việc. Khi áp lực bắt đầu bào mòn Ranh giới này thường không đến đột ngột. Bạn có thể để ý dần: vai gáy cứng hơn, ăn uống thất thường, khó tập trung vào việc đơn giản, hay quên hơn, hoặc ít muốn gặp gỡ người thân. Những dấu hiệu này không nhất thiết nghĩa là có vấn đề nghiêm trọng, nhưng là lời nhắc để bạn dừng lại và nhìn lại. Một cách đơn giản là…